ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )

57

فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )

نوع خط : خط نستعليق به همراه عناصرى از نستعليق شكسته است . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى ميانه‌اى ) ، مقوايى ، و با قسمت شيرازه بندى چرمى است . ( 78 ) شماره نسخه : D 131 ( 609 c ) نام كتاب : رياض السياحهء . توضيح نام اثر : نيامده است . پديدآورنده : ابن اسكندر زين العباد بن شيروانى نعمت اللهى است . وى 15 شعبان 1194 قمرى ( 17 اگوست 1780 ميلادى ) در شماخى به دنيا آمد . او از خانواده يك عالم متأله ( شيعه ) بود . تاريخ تأليف اثر : بخش اول اين اثر در سال 1237 قمرى ( 1822 - 1821 ميلادى ) به نگارش در آمد و تمام اثر در 27 ذى الحجه 1242 قمرى ( 23 ژوئيه 1827 ) به اتمام رسيد . مكان تأليف : بخش اول اثر در قمشه ( در استان اصفهان ) نوشته شد . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر جغرافيايى شامل توصيف كشورهاى خاور نزديك و ميانه ( ايران ، آسياى ميانه ، تركيه ، سوريه ، مصر ، هند و غيره ) و برخى اطلاعات درباره ديگر كشورها ( همچون روسيه ، اتريش ، چين ، نپال و غيره ) است . علاوه بر اطلاعات جغرافيايى ، در اين اثر ، جايگاه خاصى به تراجم احوال اشخاص برجسته مختلف ( حاكمان ، دانشمندان ، شاعران و . . . ) داده شده است . آغاز نسخه : رياض حمد و ثنا و حدايق سپاس بىمنتها . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اسامى برخى فصلها در متن از قلم افتاده است . تاريخ كتابت : 12 شوال 1258 قمرى ( 15 نوامبر 1842 ميلادى ) . مكان كتابت : شهر باكو . نام كاتب : محمد تقى بن محمد قاسم . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : اين نسخه توسط آ . باكيخانوف ( عباس قلى ) به انستيتوى شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 21 * 3 . 32 ؛ تعداد برگ : 216 ؛ تعداد سطر : 22 ؛ اندازه متن : 14 * 24 . نوع كاغذ : كاغذ اروپايى ( روسى ) . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق با برخى ويژگيهاى خاص . نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوايى ، و پوشيده شده با چرم داراى نقش برجسته است . ( 79 ) شماره نسخه : D 132 ( 609 ca ) نام كتاب : ( رياض السياحهء ) همان . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه ناقص ، و تنها شامل آغاز اثر يعنى پيش درآمد ، مقدمه و دو فصل از بخش اول است ؛ متن اين نسخه در قسمت توصيف هرات ( يعنى در فصل اول قسمت دوم ) نا تمام مانده است . تاريخ كتابت : قرن نوزدهم . مكان كتابت : آذربايجان . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : نيامده است . اندازه صفحه : 20 * 3 . 33 ؛ تعداد برگ : 131 ؛ تعداد سطر : 23 ؛ اندازه متن : 5 . 16 * 3 . 26 . نوع كاغذ : كاغذ اروپايى ( روسى ) . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق با برخى ويژگيهاى خاص . نوع جلد : صحافى اروپايى ، مقوايى است . ( 80 ) شماره نسخه : C 486 ( 576 b ) نام كتاب : رساله . توضيح نام اثر : نيامده است . پديدآورنده : سيد محمد بن احمد حسن بغدادى است . تاريخ تأليف اثر : سال 1237 قمرى ( 1822 ميلادى ) . مكان تأليف : عراق عرب ( شايد بغداد ) است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر به توصيف عراق عرب ، كردستان و برخى نواحى ايران غربى اختصاص يافته وحاوى بسيارى اطلاعات جالب دربارهء وضعيت اين كشورها در دوران مؤلف و بناهاى يادبود قديمى آنها است . در اين اثر توجه بسيارى به توصيف راههاى ارتباط دهنده بين مهمترين مراكز ادارى و اقتصادى عراق عرب ، كردستان و غرب ايران معطوف